محمد يوسف ناجى
15
رساله در پادشاهى صفوى ( فارسى )
نامى براى اين رساله نيامده است . ما عنوان رساله در پادشاهى صفوى را ترجيح داديم . به عكس نام كتاب ، نام مؤلف و تاريخ تأليف آن آمده است . بهطورى كه مؤلف نوشته ، اين رساله در دوازدهم ماه محرم سال 1127 به پايان رسيده است . نسخهء موجود به خطّ مؤلف بوده و تاكنون از نسخه ديگر آن بىخبر هستيم . نسخه ياد شده چندان خوش خط نيست ، اما مشكل مهمتر آن است كه به احتمال زياد توسط خود مؤلف ، حواشى فراوانى بر كتاب افزوده شده و تلاش شده است كه با علائمى - البته نه در همه موارد - محل افزودن آنها در متن مشخص شود . برخى از اين اضافات ، ارتباط روشنى با متن ندارد ، اما بههرحال لازم بود تا در جاى معين شده يا نزديك به آن نهاده شود . در پايان نسخه از صفحهء 117 به بعد مطلبى با عنوان اهل الخمس و بعض احكامه آمده است كه ظاهرا با اصل كتاب بىارتباط است . در صفحات آغازين كتاب نيز چندين صفحه ، احاديث متفرقهاى آمده است . اصل نسخه متعلق به سيد محمد جزائرى بوده و پس از آن به كتابخانه مجلس منتقل شده است . اين كتاب بسان ديگر آثار دورهء اخير صفوى ، اثرى حديثى است و لذا حجم زيادى از آن را روايات تشكيل مىدهد . بااين حال ، مؤلّف تلاش كرده است تا در لابلاى احاديث كه براساس تقسيمبندى خود او از موضوعات اصلى چيده شده ، ديدگاههاى خويش را بيان كند . نوع چينش حديثى و استناد اساسى و كلى نويسنده به احاديث سبب شده است كه نظم و نسق بحث چندان جدّى نباشد و به مناسبت هر